مشخصات کتاب

در آمدی بر الگوی مدیریت منطقه در ایران
در آمدی بر الگوی مدیریت منطقه در ایران
موضوع: علوم اجتماعي و اقتصاد
نام ناشر: سازمان انتشارات جهاددانشگاهي
نام نویسنده: امین فرجی/علیرضا نظری
مترجم: -
فرایند چاپ: -
نوبت چاپ: اول
تیراژ: 1000
شابک: -
سال نشر: 1395
تعداد صفحه: 264
قیمت: 145000 ریال
فصل: زمستان

فهرست کتاب

 پیشگفتار...................................................................................................................................... 13

فصل اول: مفاهیم و مبانی نظری............................................................................................... 15

1-1- مقدمه......................................................................................................................... 15

1-2- اهمیت مدیریت منطقه.............................................................................................. 19

1-3- تعریف مفاهیم و واژگان.............................................................................................. 21

1-4- نظری بر مفاهیم و رویکرد‌های عام مدیریت.............................................................. 24

1-5- تئوری‌ها و مدل‌های مديريت سرزمين....................................................................... 27

1-5-1- تفرق در نظام برنامه‌ريزي و مديريت شهري و منطقه‌اي.................................. 30

1-5-1-1- تفرق عملکردي در نظام اداره و مديريت شهري...................................... 30

1-5-1-2- تفرق سياسي/ حکومتي (تفرق قلمروی)................................................... 30

1-5-2- حکمروايي شهری و منطقه‌ای............................................................................ 31

1-5-2-1- معیارهای حکمروايي خوب شهری و منطقه‌ای......................................... 31

1-5-3- رويكردهاي نوین در برخورد با مسئله............................................................... 35

1-5-4- منطقه‌گرایی...................................................................................................... 38

1-5-4-1 - رویکردهای کلان منطقه‌گرایی................................................................ 40

1-5-4-2- انواع منطقه‌گرایی..................................................................................... 42

1-6- رویکرد نهادی به توسعه منطقه‌ای.............................................................................. 48

1-7- جمع‌بندی................................................................................................................... 51

فصل دوم: الگوها و تجارب جهانی مدیریت منطقه‌ای........................................................... 53

2-1- مقدمه......................................................................................................................... 53

2-2- بررسی الگوهای مدیریت منطقه‌ای در کشورهای جهان............................................. 61

2-2-1- مدلهاي چهارگانه حكومت منطقه‌اي............................................................... 61

2-2-2- رويكردهاي هفدهگانه منطقه‌گرايي.................................................................... 66

2-2-2-1- هشت رويكرد ساده................................................................................... 66

2-2-2-2- شش رويكرد متوسط................................................................................ 69

2-2-2-3- دشوارترين رويكردها................................................................................. 71

2-3- مروری بر تجاربی از بکارگیری رویکرد منطقه‌گرایی در اداره مناطق......................... 73

2-3-1- نهاد توسعه منطقه مانیل.................................................................................. 73

2-3-2- حکومت منطقه‌ای ایل دوفرانس پاریس............................................................ 75

2-3-3- ایالت اونتاریو کانادا........................................................................................... 77

2-3-4- سازمان خدمات منطقه‌ای ونکوور بزرگ........................................................... 79

2-3-5- اتحادیه حکومت‌های محلی منطقه خلیج سانفرانسیسکو.................................. 80

2-3-6- نیوسالت ولز (استرالیا)...................................................................................... 82

2-3-7- بلژیک................................................................................................................ 85

2-3-8- سوییس............................................................................................................. 88

2-3-9- اتریش................................................................................................................ 93

2-3-10- روسیه.............................................................................................................. 96

2-4- جمع‌بندی................................................................................................................ 101

فصل سوم: تجارب و ابعاد مدیریت سرزمین در ایران.......................................................... 107

3-1- مقدمه...................................................................................................................... 107

3-2- ابعاد نظام مديريت سرزمين در ايران...................................................................... 115

3-2-1- عناصرحاكميت و مديريت امور عمومي.......................................................... 117

3-3- مرور تجارب داخلی.................................................................................................. 120

3-3-1- مطالعات طرح‌هاي توسعه و عمران (جامع) ناحيه در مبحث مدیریت اجرایی... 120

3-3-1-1- طرح توسعه وعمران منطقه کنگان....................................................... 121

3-3-1-2- طرح توسعه و عمران ناحيه گچساران (دوگنبدان)............................... 125

3-3-1-3- طرح توسعه و عمران منطقه اصفهان..................................................... 127

3-3-1-4- طرح توسعه و عمران منطقه قزوین....................................................... 127

3-3-1-5- طرح توسعه و عمران منطقه الیگودرز................................................... 128

3-3-1-6- طرح توسعه و عمران منطقه بهبهان...................................................... 128

3-3-1-7- طرح توسعه و عمران منطقه غرب اصفهان............................................ 130

3-3-1-8- طرح توسعه و عمران منطقه جنوب فارس............................................ 132

3-3-1-9- طرح توسعه و عمران منطقه سمنان..................................................... 134

3-3-1-10- طرح توسعه و عمران منطقه شاهرود.................................................. 137

3-3-2- تجربه نظام مدیریت مجموعه‌های شهری کشور............................................ 137

3-3-2-1- طرح مجموعه شهری تهران................................................................... 139

3-3-2-2- نظام مدیریت مجموعه‌های شهری ایران............................................... 139

3-3-2-3- بازنگری استراتژیک نظام مدیریت کلان شهر تهران............................. 144

3-3-3- تجربه طرح توسعه محور شرق....................................................................... 145

3-3-3-1- محیط و کلیت سیستم.......................................................................... 145

3-3-3-2- اهداف سیستم........................................................................................ 145

3-3-3-3- عناصر و تشکیلات سیستم..................................................................... 146

3-3-3-4- روابط سیستم......................................................................................... 146

3-3-4- جايگاه مدیریت و برنامه‌ریزی عمران منطقه‌ای در برنامه‌های توسعه کشور.. 148

3-3-4-1- مدیریت و برنامه‌ریزی عمران منطقه‌ای در برنامه عمراني اول............. 148

3-3-4-2- مدیریت و برنامه‌ریزی عمران منطقه‌ای در برنامه عمراني دوم............. 149

3-3-4- 3- مدیریت و برنامه‌ریزی عمران منطقه‌ای در برنامه عمراني سوم........... 151

3-3-4-4- مدیریت و برنامه‌ریزی عمران منطقه‌ای در برنامه عمراني چهارم......... 152

3-3-4-5- مدیریت و برنامه‌ریزی عمران منطقه‌ای در برنامه عمراني پنجم.......... 154

3-3-4- 6- برنامه‌ اول توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي...... 156

3-3-4- 7- برنامه دوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي..... 158

3-3-4- 8- برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي.... 159

3-3-4- 9- برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي. 161

3-3-4-10- برنامه پنجم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي. 163

3-3-4- 11- برنامه ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي 164

3-3-4-12- جمع‌بندی برنامه‌های توسعه کشور..................................................... 166

3-4- جمع‌بندي................................................................................................................ 170

فصل چهارم: عناصر و نهادهای موثر در مدیریت منطقه‌ای............................................... 173

4-1- مقدمه...................................................................................................................... 173

4-2- عناصر و نهادهای تاثیرگذار در مدیریت ناحیه‌ای و منطقه‌ای................................. 174

4-3- جمع‌بندی................................................................................................................ 196

فصل پنجم: تحلیل ابعاد مدیریت منطقه‌ای در ایران.......................................................... 197

5-1- مقدمه...................................................................................................................... 197

5-2- ابعاد روابط سازمانی مدیریت منطقه‌ای در ایران..................................................... 197

5-2-1- چارچوب نظري روابط بين‌سازماني................................................................ 199

5-2-2- تطبيق روابط سازماني سازمان‌هاي دخيل در مديريت ناحيه و منطقه......... 202

5-2-3- بررسي عناصر عمده داراي موقعيت ارتباطي در برنامه‌ريزي و مديريت......... 203

5-3- ابعاد قانونی مدیریت منطقه‌ای در ایران.................................................................. 205

5-3-1- قوانين و مقررات عام شهري و منطقه‌اي ناظر بر توسعه و عمران قلمرو منطقه 207

5-3-1-1- قانون شهرداري‌ها................................................................................... 207

5-3-1-2- قانون تأسيس شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران......................... 208

5-3-1-3- قانون تغيير نام وزارت آباداني و مسكن به وزارت مسكن...................... 209

5-3-1-4- قانون تعاريف و ضوابط تقسيمات كشوري و آيين‌نامه اجرايي آن......... 209

5-3-1-5- قانون حفظ كاربري اراضي زراعي و باغ‌ها.............................................. 210

5-3-1-6- آيين‌نامه مربوط به استفاده از اراضي، احداث بنا و تأسيسات................ 211

5-3-1-7- ماده 70 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي......... 213

5-3-1-8- ماده 136 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي........ 214

5-3-1-9- قانون تعاريف محدوده و حريم شهر، روستا و شهرك و نحوه تعيين آن 214

5-3-1-10- ضوابط و معيار‌هاي استقرار صنايع...................................................... 215

5-3-1-11- آيين نامه نحوه بررسي و تصويب طرحهاي توسعه و عمران محلي.... 216

5-3-1-12- آئین نامه شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان و كارگروه‌های تخصصی 217

5-3-1-13- سیاست‌های کلی آمایش سرزمین ابلاغی مقام معظم رهبری............ 219

5-4- ابعاد مالي و انساني موثر در توسعه و عمران و مدیریت منطقه‌ای در ایران............ 222

5-4-1- سطح ملي....................................................................................................... 223

5-4-2- سطح منطقه‌اي............................................................................................... 224

5-4-3- سطح محلي.................................................................................................... 224

5-4-4- بودجه‌ريزي دولتي.......................................................................................... 225

5-5- جمع‌بندی................................................................................................................ 227

5-5-1- اهداف و راهبردهای نظام مدیریت، توسعه و عمران منطقه........................... 231

5-5-2- راهبردهای نظام مدیریت توسعه و عمران منطقه.......................................... 232

فصل ششم: ارائه الگوی مناسب مديريت قلمرو ناحيه و منطقه....................................... 237

6-1- مقدمه....................................................................................................................... 237

6-2- مدل رویکرد تک سطحی......................................................................................... 239

6-3- الگوی مدیریت مبتنی بر نظام دو سطحی.............................................................. 239

6-4- انتخاب مدل مناسب به منظور كاربرد آن در مديريت قلمرو ناحيه و منطقه......... 240

6-5- مدیریت منطقه در شرایط کنونی............................................................................ 241

6-6- ارائه الگوي مناسب در مديريت منطقه در ايران...................................................... 242

6-6-1- طراحي و پيشنهاد الگوي مناسب مديريت ناحيه در ايران............................. 243

منابع.......................................................................................................................................... 255

معرفی کتاب

 پر واضح است که هر مقیاس جغرافیایی از سطوح کلان ملی تا خرد محلی به‌واسطه ارتباط سیستماتیک عناصر آن، اثرات قابل توجهی در پایداری نهایی آن سیستم دارد. هر سیستم فضایی و یا سرزمینی از مجموعه‌ای از عناصر و نیز روابط تشکیل شده است که در شکل­دهی به این روابط، عملکرد و نیز در عین حال سلسله مراتب موجود در سیستم مؤثر است. به واقع تمامی عناصر یک منطقه که شاید جمعیت (نقاط شهری و روستایی)، فعالیت (به‌ویژه مراکز صنعتی) و عناصر مکمل آن (مانند خطوط ارتباطی، انرژی و...) از اصلی‌ترین آنها باشند؛ به‌واسطه نوع ارتباطی که با یکدیگر برقرار می‌کنند، تا حدود زیادی تبیین‌کننده پایداری و یا ناپایداری سیستم منطقه و یا هر مقیاس جغرافیایی هستند. در این میان شاید بتوان هدایت و نیز ترسیم مسیر بهینه روابط و تعاملات درون و حتی برون منطقه‌ای و نیز سازمان‌دهی بازیگران مؤثر در توسعه منطقه را از پیش‌نیازهای ضروری دانست. عدم هماهنگی، چندپارگی، موازی ‌کاری و... و در برخی موارد فقدان متولی در موضوعات توسعه و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، نه فقط مقیاس منطقه، بلکه محیط‌های شهری و روستایی را با آسیب‌های جدی روبه‌رو کرده است. بنابراین می‌توان ادعا نمود که هماهنگی مؤثر در دستیابی به اهداف توسعه پایدار که چیزی جز شکوفایی و ارتقاء کیفیت زندگی سکونتگاه‌های شهری و روستایی در منطقه نیست؛ تنها در سایه الگوی صحیح مدیریت منطقه است